Je kent me, maar ken je mij?

Ik stond de wasmachine te vullen toen ik een appje kreeg. ‘Hé, kijk deze video. Ik moest direct aan jou denken.’

Ik begreep de associatie meteen, maar verwonderde me er toch over. Iemand die me al zo lang kent, dacht bij mij juist aan die ene kant van mijn persoonlijkheid. Een kant die zeker bij me hoort, maar slechts een klein deel vertelt van wie ik ben.

En ineens vroeg ik me af: hoe goed kennen we eigenlijk de mensen met wie we ons leven delen?

Onze partners, vrienden, broers en zussen. Mensen van wie we weten hoe ze hun koffie drinken, waar ze om lachen en hoe ze reageren als het tegenzit.

We zeggen al snel: ik ken hem door en door. Of: zo is zij nu eenmaal.

Maar is dat eigenlijk wel zo?

Misschien verwarren we wat iemand laat zien met wie iemand is.

Denk aan Maria Montessori. We kennen haar als de arts en pedagoog die het onderwijs veranderde. Ze vond het belangrijk dat kinderen zelfstandig leerden ontdekken, keuzes maakten en problemen oplosten.

We zouden haar kunnen omschrijven als betrokken, zorgzaam en toegewijd aan de ontwikkeling van kinderen. Maar in haar onderwijsvisie stond een diepere overtuiging centraal: het belang van vrijheid en zelfstandigheid. Door kinderen te begeleiden en een omgeving te bieden waarin ze zelf konden ontdekken, wilde ze hen leren op eigen benen te staan.

Wat we als zorg en begeleiding herkennen, kan dus voortkomen uit een diepgewortelde waarde als vrijheid.

Dat geldt evengoed voor de mensen om ons heen.

Een vriendin die altijd aandachtig luistert, wordt misschien vooral gezien als geduldig en behulpzaam. Terwijl verbinding voor haar weleens een van de belangrijkste levenswaarden kan zijn.

We herkennen het gedrag. Maar begrijpen we ook wat iemand drijft?

We leren elkaar kennen binnen bepaalde rollen. Als ouder, partner, vriend of collega. De zorgzame moeder, de verstandige vriendin, de betrouwbare collega. Het zijn herkenbare kanten van iemand, maar geen volledig portret.

Toch behandelen we die beelden vaak alsof ze vaststaan.

Totdat het leven verandert.

Kinderen worden ouder, een relatie eindigt of iemand krijgt eindelijk ruimte voor eigen verlangens. De vrouw die jarenlang anderen hielp zelfstandig te worden, kiest nu nadrukkelijker voor haar eigen vrijheid.

‘Wat ben jij veranderd!’

Maar misschien is er voor haar weinig nieuws aan. Vrijheid was altijd al belangrijk. Ze gaf er jarenlang vooral vorm aan door anderen diezelfde vrijheid te gunnen.

Wat de omgeving als verandering ervaart, kan voor de persoon zelf juist heel vertrouwd zijn.

Toch kan het beeld dat anderen van ons hebben behoorlijk bepalend worden. Hoeveel ruimte voelen we om andere kanten van onszelf te laten zien wanneer mensen ons vooral kennen vanuit één vertrouwde rol? En hoeveel ruimte geven wij anderen om buiten ons beeld van hen te treden?

Misschien zouden we, in plaats van te concluderen dat iemand veranderd is, vaker kunnen vragen: was dit altijd al belangrijk voor je?

Want zelfs mensen die dagelijks samenleven, kennen elkaars binnenwereld maar ten dele. Een broer kent zijn zus als zus, haar kinderen kennen haar als moeder en haar vrienden zien weer andere kanten.

Dat kan soms eenzaam voelen. Vooral wanneer iemand die dichtbij staat iets over je zegt en je alleen maar denkt: als je eens wist.

Maar hoeveel betekenis moeten we eigenlijk hechten aan het beeld dat anderen van ons hebben?

Ik geloof dat Allah mij kent. Hij kent mij in mijn geheel, met alles wat bij mij hoort. Dat geeft mij rust. Want hoe goed mensen mij ook kennen, hun beeld zal altijd onvolledig zijn. Zoals mijn beeld van hen dat ook is.

Misschien hoeft dat helemaal niet anders.

Want ergens is het ook een bijzondere gedachte dat we jarenlang met mensen kunnen samenleven, lief en leed kunnen delen en toch telkens weer iets nieuws van elkaar kunnen ontdekken.

Iedereen kent een andere kant van ons. Maar niemand kent ons volledig, behalve wijzelf en Allah.

En dan denk ik terug aan dat appje, aan die ene kant van mij die voor een ander zo herkenbaar was.

Want als er zoveel kanten van mij zijn die anderen nooit hebben gezien, hoeveel kanten van hen zijn dan al die jaren aan mijn blik ontsnapt?

Volgende
Volgende

School is geen systeem. Het is een kring